Co znaczy być kobietą we współczesnym świecie? Czym dla Polek jest kobiecość, jak ją postrzegają, jak pielęgnują? Od tych pytań rozpoczął się ogólnopolski Program Dove zatytułowany "Ja, Kobieta". W ramach Programu na zlecenie Dove zrealizowane zostało badanie opisujące kobiecość w Polsce. W jego rezultacie zdefiniowano 5 grup współczesnych kobiet.

Jednocześnie trwały poszukiwania Polek, uosabiających wszystkie typy kobiecości, spośród których wyłoniono 12 kobiet. Wzięły one udział w 3-dniowej sesji zdjęciowej światowej sławy fotografa - Sante D'Orazio, który przyjechał do Polski (2-6 czerwca), by zrealizować jedyny w swoim rodzaju portret kobiecości. Zdjęcia 12 Polek zostaną pokazane już we wrześniu 2003 roku na specjalnej wystawie fotograficznej w Warszawie.

Program "Ja, Kobieta" rozpoczął się 8 marca bieżącego roku. Jego celem było odnalezienie i przedstawienie kobiecości w Polsce oraz odpowiedź na pytanie czym jest dla Polek kobiecość i w jaki sposób postrzegają wartość bycia kobietą. W ramach Programu, na łamach Twojego STYLU, w serwisie internetowym jakobieta.pl oraz na stronie www.twojstyl.pl rozpoczęły się poszukiwania kobiet, które lubią być kobietami. Pragnęliśmy odszukać i przedstawić kobiety, które cenią wartość bycia kobietą - mówią organizatorzy Programu. Kobiety, które emanują wewnętrznym pięknem, są interesujące i unikalne poprzez własny sposób na życie i pielęgnowanie swojej kobiecości.

Dzięki Programowi poznaliśmy kobiety, które cenią sobie wartość bycia kobietą i są postrzegane jako niezwykle kobiece przez swoje otoczenie - rodzinę, przyjaciół. Większość uczestniczek Programu znalazła się w nim dzięki zgłoszeniom przyjaciółek, mężów, matek, dla których są usposobieniami kobiecości. Wiele z opisów osób zgłaszających było prawdziwie pięknymi listami, pełnymi ciepła i miłości, opisami osób, które rzeczywiście darzą zgłaszane kobiety szczerym uczuciem i doceniają ich kobiecość. Dlatego Program Dove "Ja, Kobieta" był tak daleki od konkursu piękności, ponieważ poszukiwał piękna wewnętrznego, a nie jedynie zewnętrznego.

Z nadesłanych zgłoszeń Jury Programu złożone z przedstawicieli marki Dove, redakcji Twojego STYLU, dziennikarki Radia Zet, Marzeny Chełminiak, psychologa Ewy Woydyłło, socjologa dr Jana Poleszczuka oraz znanego polskiego fotografa Marcina Tyszki, wyłoniło 12 kobiet, które najpełniej pokazują to, co w kobiecie najwspanialsze, a jednocześnie uosabiają różne typy kobiecości charakterystyczne dla współczesnych Polek. Na podstawie badania socjologicznego zrealizowanego przez Pentor na zlecenie Dove, wyróżniono pięć takich typów: kobiety Twarde, Nieufne, Pogodne, Spełnione i Damy XXI wieku.

Wszystkie 12 kobiet wyłonionych w Programie "Ja, Kobieta" wzięło udział w wyjątkowej 3-dniowej sesji zdjęciowej, którą zrealizował jeden z najsławniejszych światowych fotografów - Sante D'Orazio. Fotografował on już między innymi Julię Roberts, Michelle Pfeiffer, Nicole Kidman, Catherine Zeta - Jones i wiele innych sławnych kobiet. Tym razem uwiecznił swoim obiektywem Polki, których zdjęcia stworzą pełny portret kobiecości.

Jakie są współczesne Polki

W ramach Programu Dove "Ja, Kobieta" instytut badawczy Pentor zrealizował badanie, którego celem było pokazanie pełnego obrazu współczesnych Polek. Na podstawie jego wyników uzyskano odpowiedzi na pytania co znaczy dzisiaj być kobietą, jak Polki postrzegają swoją kobiecość, jak się w niej realizują i ją pielęgnują.

Badaniem objętych zostało 900 Polek w różnym wieku1, o różnym wykształceniu, różnej sytuacji rodzinnej. Badanie pozwoliło na określenie jak Polki postrzegają siebie, jakie są ich dążenia, cele, cechy osobowości, jak godzą różne sfery swojego życia.

Jakie są wartości współczesnych Polek?

Badanie Dove wykazało, że dla współczesnych Polek, praktycznie niezależnie od wieku, wykształcenia, sytuacji rodzinnej, podstawowymi wartościami jest satysfakcjonujące życie rodzinne oraz szczęście związane z posiadaniem dzieci. Polki pragną miłości oraz przyjaźni i te wartości cenią bardzo wysoko. Chcą wieść spokojne, bezkonfliktowe życie, chociaż dla części z nich niezwykle ważna jest również niezależność. Dla zdecydowanej większości Polek praca i kariera nie są nadrzędnymi celami w życiu - deklarują, że podejmują pracę ze względu na konieczność ekonomiczną. Zdecydowanie chętniej oddałyby się opiece nad dziećmi i dbaniu o dom. Wysoka pozycja zawodowa i majątek nie stanowią dla nich głównego przedmiotu pożądania, kobiety wskazują raczej na chęć wykonywania ciekawej pracy dającej rozwój wewnętrzny, możliwość zdobywania wiedzy i nowych doświadczeń, których poszukują również w innych dziedzinach życia. Istnieje jednak spora grupa kobiet, dla których sukcesy w życiu zawodowym i wysoka pozycja są bardzo istotnymi i pożądanymi wartościami w życiu.

Czy dobrze jest być kobietą?

Dane z badania Dove wskazują, że aż 89% kobiet akceptuje siebie, cechy swojego charakteru i osobowości, jednocześnie przyznając, że płeć niesie ze sobą zarówno pozytywne, jak i negatywne cechy.

Dla 45% badanych kobiet dobre i złe strony bycia kobietą są obecnie raczej równoważne. Dla jednej trzeciej badanych bycie kobietą we współczesnym świecie ma raczej pozytywny wymiar. W ich opinii kobiety zyskały bowiem obecnie w stosunku do swoich poprzedniczek samodzielność i niezależność (29% odpowiedzi), które pomogły im zbudować wiarę w siebie i swoje możliwości (19% odpowiedzi). Te cechy pozwalają im z kolei na rozwój własnej przedsiębiorczości oraz zdobywanie wykształcenia, a w efekcie, jeżeli tego pragną, osiągnięcie sukcesu zawodowego (42% odpowiedzi). Warto zaznaczyć, że 12% badanych kobiet nie dostrzega żadnych słabych stron w byciu kobietą. Były to głównie opinie kobiet młodych, do 25 roku życia, mających wyższe wykształcenie.

Dla 18% badanych życie współczesnej kobiety posiada przewagę złych stron. Według nich kobiety są obecnie przede wszystkim słabe psychicznie (16% odpowiedzi) i narażone na dużą ilość stresu. Jest to wynikiem zbyt dużej ilości obowiązków oraz życia w ciągłym pośpiechu. Taki tryb życia powoduje zepchnięcie na plan dalszy spraw związanych z rodziną oraz zatracenie umiejętności prowadzenia domu (11% odpowiedzi). Wśród negatywnych cech życia we współczesnym świecie kobiety wymieniały również swoje mniejsze szanse na polu zawodowym (10% odpowiedzi) oraz zbytnią uległość i przejawianie przez kobiety małej ilości inicjatyw (13% odpowiedzi).

Cóż, może to truizm, ale badanie Dove pokazuje jak bardzo współczesne kobiety różnią się od siebie - komentuje badania Ewa Woydyłło, psycholog. Niektóre cenią i lubią wykształcenie oraz pracę, rozwój wewnętrzny i piękno. Z kolei inne żyją głównie dla rodziny, męża i dzieci. Ale to dobrze, że występują te różnice. Mężczyźni przecież też są rożni i dzięki tym różnicom jedni i drudzy mogą się odpowiednio dobierać. Jeżeli się raz nie uda, to zawsze można poszukać wśród kobiet należących do nieco innego typu.

Przedstawione wyżej dane dają ogólny obraz stosunku kobiet do własnej płci, tego jak determinuje ich życie, jakie daje im możliwości i jakie stawia przed nimi przeszkody. Szczegółowa analiza wyników badania pozwoliła dodatkowo na opisanie pięciu grup kobiet w Polsce, odmiennie postrzegających wartość bycia kobietą i realizujących swój los.

Segmentację "typów kobiecości" wykonano na podstawie wyników badania zrealizowanego na reprezentatywnej próbie 900 kobiet. Zadano im pytania dotyczące tego, co jest ważne w życiu kobiety, opinii na temat własnej osoby, wykonywanej pracy, postaw życiowych, oceny swych słabych i mocnych stron. Kobiety opisały również czynniki sprzyjające osiągnięciu szczęścia, dające poczucie spełnienia oraz kształtujące styl życia. Na podstawie zebranych informacji dokonano podziału badanych kobiet na "typy kobiecości" - wyjaśnia dr Jan Poleszczuk, socjolog z Uniwersytetu Warszawskiego. Nazwy tych typów są konsekwencją powiązania cech charakterystycznych kobiet z danego segmentu. Należy jednak pamiętać, że nasze typy przedstawiają pewien obraz statystyczny. Przynależność do danego typu kobiecości oznacza, że cechy składające się na dany typ kobiecości zarysowują się w profilu kobiety wyraźniej niż cechy charakterystyczne dla innego segmentu. Być może więc każda z kobiet ma w sobie cechy wszystkich typów kobiecości, ale występujących w różnym natężeniu.

Kobiety Twarde (15% badanych) - odrzucenie sentymentalizacji kobiecości

Są to w większości kobiety zamężne, mające około 30 lat i mieszkające w małych miejscowościach. Z dystansem podchodzą do urody i młodości jako wartości przemijających. Kobiety twarde są niezwykle pragmatyczne w każdej sferze życia. Swoje role w małżeństwie, opiece nad dziećmi traktują jako obowiązek, który należy lojalnie wypełniać. Od mężczyzn oczekują atrakcyjności fizycznej, lojalności, przyzwoitych zarobków, a nie partnerstwa czy pokrewieństwa dusz. Uważają, że nawet nieudane małżeństwo jest lepsze niż samotność.

Jednak w gruncie rzeczy uważają, że kobiety są pod każdym względem lepsze niż mężczyźni. Praca jest dla nich jedynie koniecznością ekonomiczną, ponieważ gdyby miały możliwość, to oddałyby się pracom domowym. Z drugiej jednak strony zależy im na takich rzeczach jak majątek i dostatnie życie. Za najlepszy sposób na poprawę humoru uważają obejrzenie telewizji, ugotowanie czegoś smacznego, zrobienie niespodzianki dziecku lub posprzątanie mieszkania.

Kobiety Spełnione (17% badanych) - emisariuszki harmonii i miłości w świecie

Są to mieszkanki średnich miast, młode (około 25 lat) lub nieco starsze (około 40 lat), w większości zamężne. Charakteryzuje je umiejętność harmonijnego pogodzenia wszystkich sfer życia tak, by w każdej z nich pozostać kobietami. Kobiecość jest dla nich wartością, którą należy pielęgnować. Tym, co cenią w życiu najbardziej, są udane kontakty z innymi ludźmi, które traktują jako motor rozwoju i wewnętrznego wzbogacenia. Właśnie związki z ludźmi, miłość, dziecko i bycia potrzebnym innym daje im poczucie spełnienia. Praca jest dla nich jedynie sposobem na realizowanie się w innej sferze niż rodzina. Najbardziej cenią jednak obowiązki domowe, zwłaszcza te związane z dziećmi. Uzależnienie się od mężczyzny nie jest dla nich problemem, akceptują taką sytuację jeżeli partner zapewni im opiekuńczość, lojalność, wrażliwość i szacunek. Jednocześnie, obok Dam XXI wieku, mają najbardziej nowoczesne i liberalne poglądy. Są jednak bardzo krytyczne wobec zachowań takich jak: wychodzenie za mąż dla pieniędzy, seks dla sportu i wykorzystywanie kobiecości jako środka do osiągnięcia czegoś. Najlepszy sposób na poprawę samopoczucia kobiety spełnionej to drobny prezent od partnera, lub zrobienie niespodzianki jemu lub dziecku.

Damy XXI wieku (15% badanych) - najważniejsze jest piękno i jakość

Są to w przeważającej liczbie panny lub młode mężatki. We wszystkim co robią są kobietami i szczególny nacisk kładą na piękno kobiecej duszy. Lubią otaczać się pięknymi przedmiotami, interesują się kulturą, razi je brzydota i wulgarność. Najsilniej ze wszystkich kobiet akceptują siebie, również w sferze fizyczności. Są otwarte na nowe doświadczenia, odrzucają ksenofobię, nietolerancję. Praca jest dla nich źródłem samorealizacji i poczucia własnej wartości, zależy im na ciekawej pracy i sukcesie zawodowym. Jednocześnie ogromną wagę przywiązują do miłości. Związek z mężczyzną pragną opierać na partnerstwie i dobrym porozumieniu. Według nich mężczyzna powinien być wrażliwy, inteligentny i mieć poczucie humoru. Uważają też, że kobieta bardziej niż mężczyzna ma dar wychowywania dzieci i prowadzenia domu. Mają liberalne poglądy choć zdecydowanie odrzucają nieuczciwość wobec mężczyzn. Sposobem na poprawę samopoczucia jest dla nich drobny prezent, spotkanie z przyjaciółmi oraz uznanie ze strony płci przeciwnej.

Kobiety Pogodne (30% badanych) - misja uszczęśliwiania innych

Jest to zdecydowanie najstarsza grupa kobiet (po 40-tce). Reprezentują ją głównie mieszkanki małych miejscowości. Ich kobiecość realizuje się w dbałości o mały świat, który same tworzą. Pragną spokojnego życia bez konfliktów i problemów, zgodnego z zasadami religii. Ważny jest dla nich ład, czystość i porządek.

Są to kobiety unikające sprawiania komuś przykrości, wolące ustąpić niż doprowadzić do konfliktu - wierzą, że ludzie są z natury dobrzy. Najważniejszą wartością w ich życiu jest rodzina, a zwłaszcza świadomość wychowania dzieci na porządnych ludzi. Pracę zawodową traktują jako przymus konieczny właśnie ze względu na zapewnienie dobrych warunków dzieciom. Mężczyznom dają wierność, pracowitość i oddanie domowi, w zamian oczekując szacunku i poświęcenia rodzinie. Związek traktują jako "uczciwą spółkę", w której każdy robi to, co do niego należy. W związku pragną zapewniać poczucie bezpieczeństwa i szczęścia najbliższym. W dobry nastrój wprawia je coś smacznego, drobny prezent od partnera lub dobre oceny dziecka.

Kobiety Nieufne (13%) - przede wszystkim niezależność

W większości panny lub młode mężatki mieszkające w bardzo dużych albo bardzo małych miastach. Charakteryzuje je nieufność wobec tradycyjnych, ale także nowoczesnych wzorów kobiecości i swego rodzaju zagubienie w postrzeganiu siebie jako kobiety. Cenią przede wszystkim niezależność, także od mężczyzny, co z kolei powoduje, że często skazane są na samotność. Nie czują potrzeby spełniania tradycyjnych kobiecych ról, nie chcą być potrzebne ani akceptowane, nie czują też potrzeby posiadania dzieci. Według ich filozofii życiowej każdy musi sam dbać o siebie i nie należy się oglądać na innych. Nie wierzą też w to, że ludzie są dobrzy. Praca jest dla nich kolejnym źródłem niezależności, zwłaszcza finansowej. Jako jedyna grupa twierdzą, że mężczyzna ceni w kobiecie głównie urok i urodę, a jednocześnie uważają siebie za nieatrakcyjne. Same poszukują u mężczyzny głównie poczucia odpowiedzialności i pozycji zawodowej, w bardzo małym stopniu porozumienia. Najrzadziej ze wszystkich kobiet ganią zdradę, małżeństwo dla pieniędzy czy romanse. Również, w porównaniu do innych kobiet, najmniej lubią czynności domowe. Na poprawę samopoczucia wybierają wycieczkę do lasu i słuchanie muzyki.

Od jakiegoś czasu w świadomości społecznej istnieją dwa silnie skrajne stereotypy powołania kobiety. Pierwszy z nich podkreśla odpowiedzialność kobiety za wychowanie dzieci oraz stworzenie prawdziwego domu. Drugi propaguje wzór kobiety wyzwolonej, realizującej swoje ambicje w sferze zawodowej i publicznej, bez ograniczeń wynikających z roli macierzyńsko - domowej - analizuje dr Jan Poleszczuk. Oba te wzorce są silnie przeciwstawne - kobieta oddana domowi i zimna karierowiczka. Takie są stereotypy, jednak w rzeczywistym życiu zdecydowana większość kobiet nie jest w stanie realizować ani jednego, ani drugiego wzorca. Ani samorealizacja w sferze publicznej, ani całkowite oddanie się dzieciom i domowi nie są opcjami powszechnie dostępnymi - ani też pożądanymi. Wielość i różnorodność typów kobiet wyłonionych w opisanym badaniu jest tego najlepszym dowodem.