Joga.

 

Praktyka jogi przywraca pierwotne poczucie miary i proporcji

Yehudi Menuhin

Czym jest joga

Najprościej mówiąc joga jest systemem ćwiczeń prowadzących do zintegrowania myślenia, emocji i działania, pomagając w osiągnięciu równowagi i harmonii. Słowo joga ma bardzo wiele znaczeń, lecz głównym jest "scalanie", "zespolenie" rozumiane jako siła scalająca wszechświat.

Jednak joga ma tyle twarzy, ile wyznawców. Aby ją naprawdę zrozumieć, trzeba zacząć praktykować. Oczywiście nie powinno się tego robić samodzielnie - konieczne są zajęcia z trenerem. Jednym z najsłynniejszych żyjących nauczycieli jogi jest B.K.S. Iyengar. Wychował on wiele pokoleń uczniów. Pod jego kierunkiem uczyli się między innymi Aldous Huxley, Yehudi Menuhin, Elżbieta - królowa Belgii, która opanowała stanie na głowie w wieku 80 lat. Jogę uprawia także wiele gwiazd filmowych i muzycznych - na przykład Jack Nicolson, Sting, Madonna.

W metodzie Iyengara podstawą praktyki jest asana, czyli pozycja ciała oraz pranajama, czyli ćwiczenia oddechowe. Prawidłowo i we właściwej kolejności wykonane asany doskonale likwidują napięcia wywołane tempem życia codziennego, sprawiają, że organizm odzyskuje młodość i witalność. Myśli stają się jaśniejsze a działania bardziej skuteczne. Dzięki jodze jesteśmy w stanie zrozumieć to, co na co dzień umyka naszej uwadze, to, co jest dla nas samych najważniejsze.

Stworzona dla urody i zdrowia

Początki jogi sięgają najodleglejszej przeszłości. W dolinie Indusu znaleziono figurki przedstawiające ludzi w pozycjach medytacyjnych, a także znaki na ten temat wyryte w kamieniach, które datuje się na około 3000 r. p.n.e.

Początkowo nauka o ćwiczeniach jogicznych przekazywana była ustnie z pokolenia na pokolenie. Pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z tekstu powstałego 2,5 tysiąca lat p.n.e. Z przekazów tych wynika, że według wierzeń hinduskich joga jest nauką boską, którą stworzył bóg Siwa dla swej żony Parwati, by zachować jej piękno i zdrowie.

Korzyści płynące z uprawiania jogi

Uprawianie ćwiczeń (asany) oraz kontrolowanie oddechu (pranajamy) daje efekt łączny, scalając to, co było podzielone. Praktykowanie odpowiednich postaw ciała według joginów przynosi pełnię zdrowia i witalność. Zwiększa też odporność, powoduje wzrost czujności systemu nerwowego, wzmacnia mięśnie, sprawia, że tkanki w całym ciele są dotlenione i oczyszczone. Joga polepsza też trawienie i przyswajanie pokarmów. Dzięki właściwemu oddychaniu dochodzi do uspokojenia umysłu, a jednocześnie zwiększenia wydajności i zapału do pracy. Wzrasta sprawność serca i układu oddechowego. Wpływa ona też korzystnie na liczbę czerwonych i białych ciałek krwi.

Znaczenie jogi

Stałość słońca i zmienność księżyca. Nauczyciel B.K.S Iyengar wyjaśnia, że w jodze chodzi o osiągnięcie stanu jedności pomiędzy ciałem, umysłem i duszą. Joga podaje sposoby na uciszenie umysłu, przez co stajesz się bardziej wrażliwa na otaczający świat. Według tej filozofii dusza, jak słońce, jest elementem niezmiennym, natomiast umysł, podobnie jak księżyc, przeżywa ciągłe przemiany. Sztuka opanowania własnego umysłu pozwala dotrzeć do źródła spokoju tkwiącego w nas samych. Iyengar zwraca uwagę na błędny stereotyp funkcjonujący na Zachodzie, polegający na przekonaniu, jakoby joga była dyscypliną o wyłącznie fizycznym aspekcie, podczas gdy dotyczy ona również sfery psychologicznej i duchowej.

Z założenia odwraca ona pewne relacje typowe dla zachodniego sposobu myślenia. Chodzi tu o "detronizację" umysłu. Według hinduskiej filozofii mózg to peryferia świadomości. Stawianie go na pierwszym miejscu oznacza utratę kontaktu z resztą naszego ciała. Joga natomiast pozwala odczuć siebie w całości.Jogini twierdzą, że poprzez asany dochodzą do pełnej świadomości - i to nazywają medytacją. Moment, w którym zaciera się granica między przedmiotem, na którym osoba medytująca koncentruje uwagę a nią samą, otwiera drogę do stanu spokoju i radości i prowadzi do wyciszenia umysłu. Indyjski mistrz przekonuje, że joga nie jest terapią, lecz dążeniem do poznania duszy, w trakcie którego zyskuje się również zdrowie, szczęście spokój i równowagę.

Oddychanie czyli pranayama

Prana to dla joginów energia, życie i witalność ukryte w powietrzu atmosferycznym. Pranayama, czyli umiejętność właściwego oddychania polega na regulowaniu siły żywotnej poprzez rytmizację oddechu. Większość ludzi tylko częściowo wykorzystuje objętość swoich płuc. Bardzo często takie płytkie oddychanie, gdy żebra rozszerzają się minimalnie, powoduje dolegliwości w postaci bólu w górnej części pleców i szyi oraz niedotlenienie.

Ucząc się kontroli nad swym oddechem, zdobywasz siłę, dzięki której zapanujesz nad swymi uczuciami i zachowasz spokój w każdej sytuacji. Ponieważ nasza kultura narzuca nam siedzący tryb życia, prawie wszyscy mamy złe nawyki w dziedzinie oddechu. Najczęściej jest on płytki i szybki. Aby przekonać się o dobroczynnych skutkach efektywnego oddychania, takich jak zrelaksowane ciało i polepszony stan ducha, trzeba się niejako nauczyć go na nowo.

Już minimalne zmiany w postawie i skupienie się na prawidłowym oddychaniu pozwolą Ci lepiej dotlenić organizm i zniwelować uczucie zmęczenia, senności i znużenia. Aby uświadomić sobie zmianę, która musi zajść w oddychaniu, wyobraź sobie, że musisz niejako wtłoczyć świeże powietrze w dolną partię płuc, nie poruszając przy tym ramionami. Dlatego też wyprostuj się, odchyl przygarbione ramiona, a poczujesz, że większa ilość powietrza trafi do dolnej części płuc, a potem zostanie z niej usunięta. Bardzo istotne jest bowiem to, by dogłębny był również wydech, powodując całkowite oczyszczenie organizmu.

Trzy typy oddychania

1. Obojczykowe - to najpłytszy rodzaj oddechu; podczas wdechu ramiona i obojczyki unoszą się, natomiast brzuch - kurczy; wymaga to dużego wysiłku, a zapewnia niewielkie ilości powietrza.

2. Żebrowe - również niepełny oddech; pracują przy nim mięśnie międzyżebrowe, rozszerzające klatkę piersiową.

3. Przeponowe - najgłębszy typ oddychania; wykorzystywana jest przepona, powietrze trafia do najniższej i najbardziej pojemnej części płuc; oddech jest powolny, spokojny.

Oddech jogiczny łączy te trzy rodzaje. Wdech powoduje wypełnienie powietrzem brzucha, następnie unosi żebra, a na końcu obojczyki.

Oddychanie przeponą

Dążąc do poprawy swojego oddechu spróbuj najpierw opanować oddychanie przeponowe. W luźnym ubraniu połóż się na podłodze, na plecach. Połóż rękę na brzuchu, w miejscu, gdzie znajduje się przepona. Powoli nabierz powietrza w ten sposób, by unosił się brzuch, a nie żebra. Wypuszczając powietrze zaobserwuj kurczenie się mięśnia przeponowego. Gdy opanujesz ten typ, możesz spróbować pełnego oddychania. Wdech powinien wówczas unosić po kolei brzuch, żebra, mostek, wydech zaś spowodować ich opadanie. W momencie, gdy nabierasz powietrza, wyobraź sobie, że dociera ono do najdalszych zakątków twego ciała, do dłoni, stóp, głowy. Postaraj się poczuć, jak krąży we krwi. W trakcie wydechu skoncentruj się na tym, jak napięcie ulatuje i poczuj przyjemne rozluźnienie mięśni.

Asana

Asana - to pojęcie oznacza stałość, pewną postawę; asany wykonuje się bowiem poprzez przyjęcie odpowiedniej pozycji i utrzymanie jej nieruchomo przez dłuższy czas. Ćwiczenia te nadają ciału niezwykłą elastyczność. Dotyczy to szczególnie kręgosłupa, w którym znajduje się bardzo ważna część systemu nerwowego - rdzeń kręgowy, roznoszący informacje z mózgu po całym organizmie. Jogini mówią obrazowo, że ludzkie ciało to pomieszczenie, a uprawianie ćwiczeń to otwarcie w nim okien. Święte księgi hinduizmu podają 8400000 asan. Wiele z nich wynika z obserwacji ruchów zwierząt, a zwłaszcza ich sposobów na radzenie sobie z chorobami. Stąd też wzięły się nazwy pozycji, np. kot, sarna, tygrys, zając, kobra, ryba, czy kruk. Jogini najbardziej cenią dwie asany, nazywając je królewskimi: szirsza asana - co oznacza "stój na głowie" - oraz padma asana, czyli lotos.

Oczywiście chcąc uprawiać jogę nie trzeba koniecznie znać wszystkich pozycji - praktykowanie już 12 podstawowych przynosi rezultaty.

Na początku utrzymanie ciała w asanach jest trudne, a nawet wydaje się nie do zniesienia. Jednak wytrwały trening sprawia, że wysiłek staje się minimalny, a w ostatnim etapie zostaje on wyeliminowany. Osoby regularnie uprawiające asany twierdzą, że czują się stale odprężone, nawet w trudnych sytuacjach. Oczywiście nie sposób nauczyć się tego samodzielnie. W tym przypadku konieczny jest kontakt z doświadczonym nauczycielem. Uczęszczanie na kursy jogi nie wymaga zaopatrzenia się w drogi sprzęt i strój. Wystarczy nie krępujące ruchów bawełniane ubranie. Nie jest potrzebne nawet specjalne obuwie - ćwiczenia wykonuje się na boso.

Opracowano na podstawie materiałów Szkoły jogi Beaty Jamińskiej; Joga dla zdrowia; joga wg Siwanandy; Yoga Centrum w Lublinie; Maja Kupiszewska, Asany i pranajama, Życie Warszawy, 2001; B.K.S Iyengar, Drzewo jogi, wydawnictwo Virya, 1998, Paul Wilson, Spokój od zaraz, wydawnictwo Rebis, 2000